بسم الله الرحمن الرحیم
سلام علیکم
آنچه در ذیل نگارش خواهد شد حاصل مجالست و ممارست با اساتید بزرگوار و دوستان آگاهی است که خداوند متعال توفیق آن را به این حقیر عنایت فرموده و پاره ای از آن نیز تجربیات شخصی زندگی میباشد که از باب ادای دین و انجام وظیفه همچنین رد امانت خدمت عزیزان ارائه میگردد شاید بخشهایی از آن روشنگر گوشه هایی از این امر الهی باشد و اگر این مطالب مورد توجه واقع شد با قرائت فاتحه اموات این حقیر و کسانی را که حقی به گردن من دارند مورد لطف قرار دهید و اما بعد
و من ایته ان خلق لکم من انفسکم ازوجآ لتسکنوا الیها و جعل بینکم مودة و رحمة ان فی ذالک لقوم یتفکرون سوره روم آیه 21
علامه طباطبایی قدس سره در جلد 16 صفحات 249 و 250 ترجمه تفسیر المیزان بر اساس نسخه الکترونیکی موجود نزد حقیر ذیل آیه فوق میفرماید
کلمه زوج به هر یک از نر و ماده حیوانات در صورتی که جفت هم شده باشند اطلاق میشود همچنان که به هر یک از دو قرین چه حیوان چه غیر حیوان نیز گفته میشود خدای تعالی فرموده و جعل منه الزوجین الذکر و الانثی خدا از آن دو زوج قرار داد یکی نر و یکی ماده و نیز فرمود به آدم گفتیم که تو و زوجت در بهشت منزل کنید و اگر به ماده از حیوانات و مخصوصآ انسان زوجه میگویند لغت نازیبا و غیر فصیح است که جمعش زوجات می آید تا آنجا که گفته و جمع زوج ازواج می آید
پس اینکه فرمود ان خلق لکم من انفسکم ازواجا لتسکنوا الیها معنایش این است که برای شما و یا برای اینکه به شما نفع برساند از جنس خودتان زوج آفرید
آری هر یک از مرد و زن دستگاه تناسلی دارند که با دستگاه تناسلی دیگری کامل میگردد و از مجموع آن دو توالد و تناسل صورت میگیرد پس هر یک از آن دو فی نفسه ناقص و محتاج به طرف دیگر است و از مجموع آن دو واحدی تام و تمام درست میشود و به خاطر همین نقص و احتیاج است که هر یک به سوی دیگری حرکت میکند و چون بدان رسید آرام میشود چون هر ناقصی مشتاق به کمال است و هر محتاجی مایل به زوال حاجت و فقر خویش است این همان شهوتی است که در هر یک از این دو طرف به ودیعت نهاده شده
و جعل بینکم مودة و رحمة کلمه مودت تقریبآ به معنای محبتی است که اثرش در مقام عمل ظاهر باشد در نتیجه نسبت مودت به محبت نسبت خضوع است به خشوع چون خضوع آن خشوعی را گویند که در عمل اثرش هویدا شود به خلاف خشوع که به معنای نوعی تاثر نفسانی است که از مشاهده عظمت و کبریا یی در دل پدید می آید
و رحمت به معنای نوعی تاثیر نفسانی است که از مشاهده محرومیت محرومی که کمالی را ندارد و محتاج به رفع نقص است در دل پدید می آید و صاحب دل را وادار میکند به اینکه در مقام برآید و او را از محرومیت نجات داده و نقصش را رفع کند
یکی از روشن ترین جلوه گاه ها و موارد خودنمایی مودت و رحمت جامعه کوچک خانواده است چون زن وشوهر در محبت و مودت ملازم یکدیگرند و این دو با هم و مخصوصآ زن فرزندان کوچکتررا رحم میکنند چون در آنها ضعف و عجز مشاهده میکنند و می بینند که طفل صغیرشان نمی تواند حوائج ضروری زندگی خود را تامین کند لذا آن محبت و مودت وادارشان میکند به اینکه در حفظ و حراست و تغذیه و لباس و منزل و تربیت او بکوشند و اگر این رحمت نبود نسل به کلی منقطع میشد و هرگز نوع بشر دوام نمی یافت
نظیر این مورد مودت و رحمتی است که در جامعه بزرگ شهری و در میان افراد جامعه مشاهده میشود یکی از افراد وقتی همشهری خود را می بیند با او انس می گیرد و احساس محبت می کند و به مسکینان و ناتوانان اهل شهر خود که نمی توانند به واجبات زندگی خود قیام کنند ترحم مینماید
و بطوری که از سیاق بر می آید مراد از مودت و رحمت در آیه همان مودت و رحمت خانوادگی است هر چند که اطلاق آیه شامل دومی نیز میشود
لایات لقوم یتفکرون چون وقتی قومی در باره اصول تکوینی خویش بیندیشند که آن اصول مرد و زن را وادار کرده به اینکه تشکیل جامعه خانوادگی دهند و نیز آن دو را به مودت و رحمت واداشت و آن مودت و رحمت نیز اجتماع مدنی و شهری را پدید آورد و چه آثاری بر این اجتماع مترتب شد نوع بشری بقاء یافت و زندگی دنیایی و آخرتی انسان به کمال رسید آن وقت متوجه میشود که چه آیات عجیبی در آنها هست و خدای تعالی چه تدابیری در امر این نوع از موجودات به کار برده تدابیری که عقل را حیران و دهشت زده میکند
پایان نقل از تفسیر المیزان انشا الله در آینده این مطلب را ادامه خواهم داد