رهنمودهايي چند در انتخاب همسر
در زندگي زناشويي حالات متفاوتي وجود دارد. بعضي از خانواده ها در شرايط مطلوبي به سر مي برند و از زندگي زناشويي خود لذت مي برند و از نظر رواني شاد هستند؛ و بهترين زمان زندگي آنان وقتي است که زن و شوهر و بچه ها در خانه دور هم جمع مي شوند. برعکس خانواده هايي هستند که بدترين لحظات زندگي آنها ساعاتي است که در خانه مي گذرد و محيط خانه محل مشاجره و ناسازگاري بين زن و شوهر و احتمالاً بچه هاست. وضعيتي بين دو حالت نيز با تفاوت هايي ديده مي شود. در اينجا يک پرسش مطرح است:
چرا بعضي از خانواده هايي که خانه آنها محل جنگ و دعواست و در زندگي زناشويي ناشاد و ناراحتند، مبادرت به طلاق نمي کنند؟
خانواده هايي وجود دارند که يک عمر را با يکديگر به حالت قهر و آشتي و ستيز مي گذرانند، ولي حاضر به طلاق نيستند. يکي از علل تحمل اين شرايط مشکلاتي است که پس از طلاق وجود دارد. در جامعه ايراني زن بيوه به عنوان کالاي دست دوم محسوب مي شود و خريدار زيادي ندارد؛ وانگهي داوطلبان ازدواج زنان بيوه معمولاً از شرايط پايين تري برخوردارند، در نتيجه بسياري از زنان بيوه تا آخر عمر يا تنها مي مانند يا نمي توانند همسر مورد نظر خود را به دست بياورند. مسئله ديگر وضعيت بچه ها است. مادر از نظر عاطفي حاضر به جدا شدن از فرزندانش نيست. پدر نيز به خاطر تأمين هزينه زندگي بچه ها در کنار مادر مطلقه، حاضر به تحويل بچه به مادرش نيست. مشکل ديگر تربيت بچه ها در کنار مادر خوانده يا پدرخوانده است که مشکلات زياد عاطفي و تربيتي در پي دارد.
مسائل مطروحه بالا و مشکلات رواني و مالي ديگر موجب مي شود که بسياري از زن و شوهرها با شرايط نامساعد زندگي خود بسازند و به طلاق تن در ندهند چون در صورت طلاق، مشکلات و شرايط بدتري را خواهند داشت.
براي آن که زندگي زناشويي تداوم يابد، موارد زير توصيه مي شود:
1- براي آنکه بتوانيد همسر مناسب انتخاب کنيد و زندگي شاد و خوش خود را تا پايان عمر حفظ نماييد، به خانواده هايي که در حوزه اقوام و دوستان شما از زندگي شاد و خوبي برخوردارند، مراجعه نماييد و رمز انتخاب مناسب و توفيقات زندگي زناشويي را از آنان بخواهيد. مراجعه به چند خانواده و مقايسه عوامل توفيق آنها ، راهنمايي براي شما در انتخاب همسر مناسب و ادامه زندگي شاد و موفق خواهد بود.
2- به مردان و زنان مطلقه مراجعه نماييد و علل طلاق و شرايط بعد از طلاق را از آنان بخواهيد و پس از مقايسه از عواملي که شرايط طلاق و يا زندگي بعد از آن را فراهم آورده، اجتناب کنيد.
3- وضعيت خانواده هايي که بي سامان و آشفته اند ، ولي در شرايط نامساعد و ناشادي ، زندگي زناشويي را تحمل مي کنند بررسي نماييد و پس از کسب اطلاعات مورد نظر ضمن کمک هاي لازم به آنان ، براي زندگي آينده خود با توجه به اطلاعات مکتسبه ، با بينش و بصيرت برنامه ريزي نماييد. قبل از انتخاب همسر ، روزي را در نظر بياوريد که احتمال دارد براي جدايي در جاده پرخطر دادگاه مدني خاص طي طريق کنيد و يا الزاماً در طول عمر زندگي ناشادي را تحمل نماييد.
4- قبل از انتخاب همسر، خود را کاملاً بشناسيد. اين که در چه موقعيتي هستيد ، چه خصوصياتي داريد، در چه خانواده اي بزرگ شده ايد، شرايط سني شما چيست، از چه فرهنگي برخورداريد و ... . مسلماً همسر شما بايد در زمينه هاي مختلف هم وزن شما باشد. پس شناسايي او نيز در ابعاد مختلف ضرورت دارد. از آن جا که انسان ها ، خواست ها و نيازهاي دروني گوناگوني دارند و تا زماني که در پي شناخت نيازها و بررسي نقاط قوت و ضعف خود نباشند، با هر فردي در برابر خود، حتي بهترين موجود روي زمين دچار مشکل خواهند شد ، بنابراين شناخت خود، پيش از شناخت شريک زندگي يا هر کس ديگر ضرورت دارد. حل بحران هويت ، يکي از اساسي ترين راهها براي گام نهادن در آغاز يک زندگي مشترک است.
5- در آخرين لحظات انتخاب همسر ، دستخوش احساسات نشويد و در صورت کوچکترين احتمال عدم ناسازگاري و نامناسب بودن موضوع ، به مشاور خانواده مراجعه نماييد و مطمئن باشيد که او در انتخاب احسن به شما کمک خواهد نمود.
مشاوره در انتخاب همسر
چون مسئله ازدواج و انتخاب همسر از اهميت ويژه اي برخوردار است ، لذا مراجعان زيادي براي حل مشکلات خود به مشاوران خانواده مراجعه مي نمايند. پرسش هايي چند در اين زمينه مطرح است:
- آيا احمد براي همسري من مناسب است؟
- بين احمد و تقي و علي کداميک را انتخاب کنم؟
- نسرين با اين خصوصيات براي همسري من خوب است؟
- زهرا بسيار زيبا است ولي بداخلاق است؛ آيا او را به همسري انتخاب کنم؟
- من از نظر مالي فقيرم ولي ليسانس دارم، مريم ثروتمند و چند سال از من بزرگتر است، مي خواهم او را به همسري برگزينم . نظر شما چيست؟
- همسر اول من فوت کرده و از او دو فرزند دارم. دختر 18 ساله همسايه را به همسري انتخاب کنم يا خير؟ پدرش به اين امر راضي است.
- محمود و فاطمه يکديگر را دوست دارند و تصميم به ازدواج گرفته اند ، ولي خويشاوندان آنها مخالفند . آنان از مشاور مي خواهند آنان را در رفع اين مشکل کمک نمايد.
مراجعان زيادي در انتخاب همسر مشکل دارند و نوع مشکل و شرايط هر يک از آنان با ديگري متفاوت است. مشاور در اين ميان چه بايد بکند؟
اصول کلي زير مي تواند راهنمايي براي مشاوران در رابطه با کمک به مراجعان در امر انتخاب همسر باشد:
1- اصول کلي مشاوره در زمينه ايجاد رابطه ي حسنه و گوش دادن به مراجع و ساير فنون بايد در مشاوره هاي خانواده نيز به کار گرفته شود.
2- در مورد کمک به مراجع در انتخاب همسر، بايد وضعيت و شرايط هر يک از طرفين ( زن و مرد ) در زمينه هاي مختلف اجتماعي ، فرهنگي ، سياسي ، تحصيلات ، اقتصادي ، اخلاقي ، رواني ، شغل ، سن ، خصوصيات جسماني و ژنتيک بررسي و مقايسه شود.
چنانچه هماهنگي وجود داشت، ضمن بصيرت دادن به مراجع ، توصيه لازم به عمل آيد.
3- معمولاً براي مشاوره در امر انتخاب يکي از طرفين، دختر يا پسر مراجعه مي کند. گاه لازم مي شود که با طرفين مشاوره انجام شود؛ در اين صورت پس از رضايت مراجع، مشاوره با طرف مقابل نيز انجام گيرد.
4- آنچه در انتخاب همسر از اهميت ويژه اي برخوردار است ، موضوع خصوصيات اخلاقي و رواني است. ساير عوامل عيني است و شناخت آن نياز به زمان زيادي ندارد. در مورد ويژگي هاي اخلاقي و رواني ، گاه ايجاب مي کند که تست هاي شخصيتي و رفتاري به کار برده شود. در اين موارد در صورت رضايت مراجع ، مشاور بايد اقدام کند.
5- مواردي مشاهده مي شود که اختلاف در يک زمينه خاص بسيار زياد است: مثلاً اختلاف سن طرفين. مشاور نبايد فوري موضوع را غير قابل بررسي و آن را نامناسب اعلام کند ، بلکه بايد موضوع از جهات مختلف بررسي گردد. گاه خود مراجع به اين نتيجه مي رسد که اين ازدواج مناسب نيست ؛ گاه نيز ممکن است نظر مراجع تغيير کند و راه هاي جديدي پيشنهاد گردد.
6- مراجعاني هستند که تصميم به ازدواج گرفته اند و با بررسي هاي انجام شده ازدواج آنان مناسب تشخيص داده شده است، ولي به علّت مشکلات مالي طفره مي روند و در انجام ازدواج ترديد دارند. در اين موارد مشاور مي تواند با بررسي هاي همه جانبه در رفع مشکل آنان بکوشد. يکي از اين موارد حذف تشريفات زايد و پر خرج عقد و عروسي و تهيه جهيزيه گرانبها و خريدهاي بي مورد است. مسئله ديگر مسکن و اشتغال مي باشد که بايد دراين زمينه بررسي هايي انجام گيرد. گاه اين مشکل با کوچ به شهرستان ها يا کاريابي، از سوي مشاور قابل حل است. بنابراين بايد مشاور و مراجع همه زمينه ها را بررسي کنند، سپس به تصميم گيري مناسب بپردازند.
7- دختراني هستند که از بين چند نفر که تقريباً وضع مشابهي دارند، مي خواهند يکي را انتخاب کنند. مشاور بايد عوامل مختلف مؤثر در ازدواج را در هر يک با نظر مراجع بررسي و اولويت ها را مشخص نمايد؛ و حتي مي تواند با امتيازبندي اين عمل را دقيق تر انجام دهد تا بالاخره با نظر مراجع به انتخاب احسن برسد. بديهي است در نهايت تصميم گيري به عهده مراجع خواهد بود.
8- در انتخاب همسر مراجعاني وجود دارند که ثروت و زيبايي که ارضا کننده سريعتري است؛ براي آنان درصدر عوامل قرار دارد و احتمال آن مي رود که تحت تأثير آنها ، عوامل مهمتر را ناديده بگيرند. در اين موارد مشاور بايد آنان را به اهميت عوامل ديگر توجه دهد و متذکر گردد که زيبايي و ثروت مهم است؛ ولي آنچه از آن مهمتر است، عوامل فرهنگي، اخلاقي، اجتماعي و تحصيلات و در مجموع توجه به کليه اين عوامل است نه صرفاً دو عامل مذکور.
9- مراجعاني که به علت فوت همسر اول ، قصد ازدواج با همسر دوم دارند ؛ که اين دو حالت دارد: گاه مراجع مرد است و مي خواهد زن بگيرد و گاه مراجع زن است که به علت فوت همسر يا مطلقه شدن مي خواهد شوهر کند. در هر دو حالت مشاور بايد آنان را توجه دهد که شرايط آنان در ازدواج دوم با شرايط ازدواج اول متفاوت است. داشتن فرزند و يا بالا رفتن سن و در مورد زنان مسئله بيوگي ، خود وضعيت جديدي براي آنان ايجاد کرده است که بايد بدان توجه کنند و در انتخاب، سهل تر عمل نمايند. شايد ازدواج اين گونه زن و مرد ( خواستگار ازدواج دوم ) در صورت هماهنگي شرايط ديگر، مشکلات کمتري داشته باشد.
10- مرداني هستند که با وجود داشتن زن، قصد ازدواج دوم دارند. چنين ازدواجي در مورد بعضي از مردان نظير موردي که زن اول آنان عقيم يا مشکلات فيزيولوژيکي و مشابه آن دارد، ممکن است با رضايت زن اول قابل توجيه باشد. به هر حال مشاور بايد موضوع را بررسي کند و چنانچه انجام امر از روي بوالهوسي باشد، جوانب امر از نظر شرايط بعدي با مراجع در ميان گذاشته شود و دو حالت زندگي با زن موجود و زندگي با دو زن در طول عمر مقايسه گردد؛ چه بسا مراجع از قصد خود منصرف شود. در حالي که هوس او بر نظر مشاور بچربد و اقدام به ازدواج دوم نمايد؛ بر مشاور است که در شکست هاي بعد نيز در جهت مناسب او را راهنمايي کند. مشاور بايد متذکر گردد با اين که در شرع مقدس اسلام به ملاحظات اجتماعي تعّدد زوجات جايز است ، ولي در فرهنگ ايراني داراي مقبوليت اجتماعي نيست. از اين رو در نظر گرفتن شرايط فرهنگي و تبعيت از آن از اصولي است که مشاور بايد آن را مورد توجه قرار دهد.
11- مشاوران بايد توجه داشته باشند که کمک به امر ازدواج و پيوند زناشويي مناسب، از ثواب عظيمي برخوردار است. بنابراين بايد در اين مورد بيش از هر عملي تلاش نمايند، وقت صرف کنند، حوصله به خرج دهند تا مرد و زني را به پيوند زناشويي شايسته اي برسانند. در مورد ثواب و اجر اخروي کمک به امر زناشويي ، به ذکر حديث زير از نبي اکرم (ص) مبادرت مي گردد:
هر کس مقدمات ازدواج دو نفر را فراهم نمايد، خداوند او را با زنان بهشتي تزويج مي فرمايد و به هر قدمي که برداشته و به هر کلمه اي که در اين مورد بيان داشته است، پروردگار عالم ، پاداش يک سال عبادت را براي وي مرحمت مي فرمايد.
آسوده باش نازنين ،از كنارت آرام مي گذرم...
مبادا كه ترك بردارد ،چينی نازك تنهايی تو.